De beken en rivier(tjes) in de brainportregio Oost
Informatie over Zuid-Willemsvaart, Eindhovensch kanaal en Wilhelminakanaal kunt u vinden op de pagina kanalen.
Aa
De Aa ontspringt bij Nederweert en komt bij de Citadel in het centrum van 's-Hertogenbosch samen met de Dommel. Aa en Dommel vormen daar de Dieze, die even ten noorden van 's-Hertogenbosch in de Maas uitmondt.
In de Brainportregio Oost stroomt de Aa vanaf het zuiden tussen Asten en Someren en gaat noordwaarts door en langs Helmond en verlaat de regio tussen Beek en Donk en Gemert
De Aa in Helmond
In het zuiden van Helmond kruist de Aa via een duiker naar de westzijde van de Zuid-Willemsvaart. Hier wordt de rivier de Nieuwe Aa genoemd. In het noorden van Helmond komen de Nieuwe Aa en de Gulden Aa samen en gaat de stroom verder als De Aa richting Beek en Donk.
In de jaren ’70 is de Aa in Helmond, grotendeels, gedempt, i.v.m. de aanleg van de haven en een industrieterrein.
De afgelopen jaren is de Stadse Aa op verschillende plekken echter weer teruggekomen en komt op steeds meer plekken bovengronds. Hij stroomt (in 2026) al door het Burgemeester Geukerspark, Suytkade en is ook terug te zien in het 25 Septemberpark. Zo wordt het de groene en verkoelende ader van Helmond.
In 2026 wordt eraan gewerkt om de Aa verder bovengronds te kunnen brengen in de stad.
Op onderstaande plattegrond uit 1866 is de loop van de Aa en de Bakelse Aa, bij en in Helmond ingekleurd.
Op de volgende foto stroomt de Aa, zuidelijk van Beek en Donk, uit de Z-Willemsvaart
Op de volgende 2 foto's loopt de Aa door Beek en Donk (Oost).
De Aa gaat verder noordwaarts en komt bij de Citadel in het centrum van 's-Hertogenbosch samen met de Dommel.
Nieuwe Aa
De Nieuwe Aa die in het oosten van de stad Helmond loopt, is en was een omleidingstak van De Aa en is gegraven tussen 1933 en 1945.
De Nieuwe Aa is voor het grootste gedeelte opgenomen door de nieuwe Zuid-Willemsvaart, die einde zeventiger jaren is gegraven. Zo komt het dat de Nieuwe Aa nu uitmondt in het kanaal en 6 km later weer aftakt in Noord Helmond, ongeveer waar de Bakelse Aa in het kanaal komt. De beek komt bij de oude Zuid-Willemsvaart, ter hoogte van Aarle Rixtel, samen met De Gulden Aa en gaat vervolgens verder als De Aa.
Onderstaande kaart uit 1952 geeft aan dat de beek om het centrum werd geleid en de Nieuwe Aa werd genoemd.
Op onderstaande foto's loopt de Nieuwe Aa door het bedrijventerrein in Helmond Zuid-Oost.
(Op het bord staat niet Nieuwe Aa, maar Aa!)
De Nieuwe Aa kronkelt ten noorden van Helmond en komt daar samen met de Gulden Aa en gaat vervolgens verder als De Aa.
Oude Aa
De Oude Aa is een beek die bij de plas Berkendonk samen komt met de Kaweise Loop en dan de de Bakelse Aa vormt. De Oude Aa ontspringt in de landbouwontginning De Snoerts, ten westen van de Deurnese Peel, op het grondgebied van de gemeente Deurne.
De Oude Aa (rechts) komt hier samen met de Kaweische Loop en gaat dan verder als de Bakelsche Aa.
Bakelse Aa
De Bakelse Aa of Bakelsche Aa is beek, die ontstaat bij de samenloop van de Oude Aa en de Kaweische Loop.
De, deels, gekanaliseerde beek is slechts een vijftal kilometer lang en stroomt door het natuurgebied Bakelse Beemden en ten noorden van de Helmondse nieuwbouwwijk Dierdonk. Vroeger kwam ze uit in de Nieuwe Aa, maar sinds 1993 komt ze rechtstreeks uit in de omgeleide Zuid-Willemsvaart.
De Oude Aa en Kaweische Loop komen hier samen. Dit is het begin van de Bakelse Aa.
Gulden Aa
Tussen 1939 en 1945 werd de Nieuwe Aa aangelegd die oostelijk van Helmond liep. De oude bedding van de Aa liep dwars door het centrum van Helmond. Deze bedding werd, omstreeks 1972, gedempt waardoor de Aa, grotendeels, uit de stad verdween. Omstreeks 1985 werd ook het deel ten noorden van de stad gedempt.
Omstreeks 1992 werd het noordelijk deel van deze Aa, die door het natuurgebied De Bundertjes loopt, heraangelegd en kreeg de naam: Gulden Aa. Dit 3 km lange stroompje mondt uiteindelijk uit in de Nieuwe Aa en gaat verder als De Aa.
Hieronder 2 foto's van de Gulden Aa in Helmond
Peelsche Loop
De Peelsche Loop is een gekanaliseerd riviertje dat water afvoert van de Peel naar de Aa. De lengte van het riviertje is 17 km. De beek begint bij het Defensiekanaal ten oosten van natuurgebied Stippelberg en is voor een groot gedeelte onzichtbaar. Bij buurtschap Beestenveld komt de beek boven de grond, gaat westwaarts, stroomt aan de noordzijde van Gemert en komt vervolgens in de Aa.
Donkervoortse Loop
De Donkervoortse Loop begint in landbouwgebied ten westen van Lieshout en stroomt o.a. door buurtschap Donkervoort.
De hoofdrichting is noordoostelijk, waarbij de beek ook langs het laaggelegen natuurgebied Moorselaar loopt.
De waterloop neemt de Heieindse Loop op en komt ten noorden van Beek en Donk in de Goorloop.
Heieindse Loop
De Heieindse Loop ontspringt N.W. van Mariahout .
De loop gaat verder naar het oosten en komt bij de Donkervoortse Loop, die uiteindelijk, N.W. van Beek en Donk, eindigt in de Goorloop.
Vlier
De Vlier is een gekanaliseerde beek, die even ten zuiden van Griendtsveen ontstaat, uit een waterinlaat uit het Kanaal van Deurne. Ten oosten van de plas Berkendonk in Helmond, komt de beek bij de Kaweische Loop, die uitkomt in de oude Aa en dan verder gaat als de Bakelse Aa.
De beek, komende vanaf Deurne.
Kaweische Loop
De Kaweische Loop is een gekanaliseerde zijbeek van de Bakelse Aa
Onderstaande 2 foto's tonen de zijarm van de beek.
De Kaweische Loop komt hier samen met de Oude Aa (rechts) en vormt dan de Bakelse Aa.
Goorloop
In het zuidoosten van Mierlo begint de beek als de Overakkerse Loop. In het natuurgebied Sang en Goorkens, gaat de beek over in de Goorloop. In het natuurgebied Goorkens komen ook de Vleutloop en de Nederheidsche Loop, die vanuit Lierop stromen, erbij. De beek vormt tot aan het Eindhovensch Kanaal de grens met Lierop. Vervolgens gaat de Goorloop met een duiker onder het Eindhovens Kanaal door en stroomt vervolgens door Helmond Daar komt ook de Schootentse Loop bij de beek. Na Helmond gaat De Goorloop tussen Lieshout en Aarle-Rixtel, onder het Wilhelminakanaal, en gaat aan de westkant langs Beek en Donk. Daar komt zij samen met de Donkervoortse Loop. Daarna gaat de beek voor de 3e keer onder een kanaal (Z-Willemsvaart) door en gaat verder als de Boerdonkse Aa en stroomt vervolgens in de Aa.
Onder Mierlo loopt de Kasteelse Loop, die stroomde langs het voormalige kasteel Mierlo en uitkomt in de Overakkerse Loop.
De Goorloop in het westen van Helmond.
Bij de Zuid-Willemsvaart en gaat de beek verder als de Boerdonkse Aa.
Boerdonkse Aa
De Boerdonkse Aa is het verlengde van de Goorloop en begint bij de Zuid-Willemsvaart en stroomt oostelijk van Boerdonk in de Aa.
Schootense Loop
De Schootense Loop is een zijriviertje van de Goorloop dat zich bevindt ten zuiden van Stiphout in de gemeente Helmond. De bovenloop van dit maar enkele kilometers lange riviertje ligt geheel binnen de nieuwe woonwijk Brandevoort en maakt deel uit van de waterpartijen aldaar.
Op de volgende 2 foto's gaat de loop in Helmond langs De Veste (Brandevoort) en door de Automotive Campus.
Kasteelse Loop
De Kasteelse Loop was o.a. een onderdeel van de gracht rond het Kasteel van Mierlo. De loop begint aan de bosrand in het zuiden van Mierlo en komt na ongeveer 2 km uit in de Goorloop.
Van het kasteel, dat waarschijnlijk al in de 14e eeuw werd gebouwd, is niets meer te zien.
Snelle Loop
De Snelle Loop is een beekje dat begint vanaf het het Defensiekanaal en van daar uit naar het westen stroomt.
Daarna buigt de Snelle Loop af naar het noordwesten om en gaat kaarsrecht, tussen Gemert en Beek en Donk, verder naar het noorden en stroomt uiteindelijk tussen Gemert en Boerdonk in de Aa.
Onderstaande foto's laten de loop zien in het Grotelsche bos.
Esperloop
De Esperloop is een riviertje in de gemeente Gemert-Bakel dat uit de Snelle Loop ontstaat en er later weer in terug vloeit. De lengte van de Esperloop bedraagt een achttal km.
De Esperloop splitst zich ter hoogte van Milheeze af. Het smalle beekje meandert door het Grotelsche Bos om bij de buurtschap Grotel, ten zuiden van De Mortel, weer in de Snelle Loop uit te komen.
De Esperloop gaat meanderent door het bos en komt uiteindelijk weer in de Snelle Loop.
De Rips
De waterloop De Rips begint bij buurtschap De Rips, tussen Gemert en Overloon engaat ten oosten van De Mortel richting het centrum van Gemert. Hier is de beek bijna niet zichtbaar.
Bij het Kasteel van Gemert komt de beek weer tevoorschijn en stroomt uiteindelijk in de Snelle Loop.
De Rips is zichtbaar bij het kasteel en gaat vervolgens N.W. richting De Snelle Loop.
De Leijgraaf
De Leijgraaf begint in De Mortel en stroomt onder Gemert door en komt westelijk daarvan uit in de Snelle Loop.
In droge tijden is er zelden water in De Leijgraaf te zien. Op de volgende 2 foto's is de loop wel duidelijk te zien.
Astense Aa
Kleine Aa
De Kleine Aa is een beek die iets ten zuiden van Someren ontspringt. Ze loopt in een wijde boog ten westen om Someren heen en mondt niet ver van Lierop bij het gehucht Boomen uit in de Aa, nadat ze via een sifon onder de Zuid-Willemsvaart door is geleid.
Door een verbindingssloot kan de Kleine Aa ook water uit de Peelrijt ontvangen, dat via het Beuven, de Witte Loop naar de Kleine Dommel stroomt.
Peelrijt
De Peelrijt is ontstaan bij de ontginning van de Somerense Heide. De loop begint onder Someren-Heide en is daar via een andere loop verbonden met de Kleine Aa. Het beekje stroomt richting de Strabrechtse Heide en gaat daar door het Beuven, waarna zij verdergaat als Witte Loop. Vervolgens heet de beek ten oosten van Heeze de Rielloop en stroomt bij Heeze in de Kleine Dommel..
Voordeldonkse Broekloop
De Voordeldonkse Broekloop begint in het westen van Neerkant bij de Astense Aa en gaat dan langs kasteel Asten en komt onder Asten, bij de waterzuiveringsinstallatie, in de Aa uit.
Het riviertje is genoemd naar de buurtschap Voordeldonk, dat zich ten oosten van Asten bevindt.
Op onderstaande 2 foto's is de beek bij de ruines van Kasteel Asten.
